‘In de discussies vergeten we te vaak dat de grondwet regeert’
Sadik Harchaoui over de verhouding kerk en staat
Sadik Harchaoui, voorzitter van de Raad van Bestuur van FORUM, Instituut voor
Multiculturele Ontwikkeling, spreekt zich uit over een van de drie grondbeginselen
van onze democratische rechtsstaat: de scheiding tussen kerk en staat.
‘Dit leerstuk is sinds Thorbecke niet meer veranderd. Wel de manier waarop we
over incidenten en manifestaties van religies discussiëren. Daarin vergeten veel
te velen dat de grondwet regeert. En kunnen we alstublieft minder primair reageren?’
Sadik Harchaoui herinnert zich de gefronste wenkbrauwen, toen FORUM als een van
de eerste kennisinstituten in ons land ‘Religie’ op het programma zette. ‘We hadden
daar een simpele reden voor: religie is alom aanwezig in onze samenleving. Het
manifesteert zich. Als onafhankelijk en neutraal instituut wilden we onderzoeken wat
de grenzen en reikwijdte zijn van religie; door een sociologische bril kijken naar
levensbeschouwingen en hun uitingen. Burgers in de maatschappij waren op sociologische
wijze op zoek naar het nieuwe houvast. Dat houvast is met de ontzuiling verdwenen.
We bevinden ons in een relatief vacuüm waarin we samen op zoek moeten naar gedeelde
waarden, naar sociale cohesie, de grenzen van individuele vrijheid.’
Turbulent
Die zoektocht is wat Sadik Harchaoui betreft turbulent. Soms té turbulent. De discussie
wordt vaak emotioneel en primair gevoerd naar aanleiding van incidenten. Hierdoor
meten we steeds meer de inhoud van een religie af aan die incidenten. Spreken we in
stereotypen: dé moslims, dé christenen, dé joden en gaan we er ook nog in geloven.
En dat terwijl de mens en zijn levensbeschouwing voortdurend transformeren. En wat
de discussie over de verhouding tussen de kerk en staat doodslaat, is dat we te vaak
vergeten dat de grondwet regeert. ‘Elke keer na een incident ontstaat er een
debatobsessie. Boem! Zo snel als het kwam, verdwijnt het onderwerp weer, terwijl
het probleem dan nog steeds bestaat. Neem het slaan van kinderen in een moskee in
Rotterdam. Na dat incident kun je schreeuwen in de krant dat dat niet mag. Het is zinvoller
om naar de moskee te gaan, te zeggen dat het absoluut niet kan, het diepere probleem
te analyseren, nieuwe lesmethoden te onderzoeken en die helpen in te voeren. Dat hebben
we met succes samen met het Verwey Jonker Instituut in een aantal Rotterdamse moskeeën
gedaan. Problemen en incidenten worden te veel gekoppeld aan levensovertuiging.
Parkeeroverlast bij een moskee? Stap op je fiets en zoek samen een oplossing. Slecht
onderwijs op een school? Zorg dat er nieuwe leraren komen. Maar breek niet een discussie
los over wel of geen islamitische scholen. We hebben voorlopig te maken met artikel 23. Punt.’
Helder en consistent
De debatobsessie naar aanleiding van incidenten bestaat nog steeds. Wel heeft Sadik Harchaoui
de indruk dat lokale overheden, en Amsterdam in het bijzonder, steeds beter gebruik maken van
de relatieve rust na zo’n emotionele discussie. Dat de verschillende partijen dan wel rond de tafel
gaan en probleemgestuurd de handen uit de mouwen steken. Ook doet het hem deugd dat
bijvoorbeeld in het programma Wij Amsterdammers piketpalen worden geslagen. ‘De periode van
festivals en bijeenkomsten is voorbij. Tijd voor helder en consistent beleid voor heel Amsterdam,
voor alle Amsterdammers.’
< terug naar voorbeelden
